भावा बहिणीच्या नात्याचा सण : भाऊबीज

 भावा बहिणीच्या नात्याचा सण : भाऊबीज

डॉ. अलोक पवार

पहिले इतिहासात जाऊ मग भाऊबीज सणाचा अर्थ लावू. इतिहास म्हणजे या भाऊबीजेची आख्यायिका कधीपासून. तर या दिवशी यमराज याला आपल्या बहिणीच्या यमीच्या म्हणजेच यमुना नदीच्या घरून जेवायचे आमंत्रण येते. बहिणीने जेवायला बोलावले तर जावेच लागेल म्हणून यम आपली सर्व कामे सोडून यमुनेकडे जेवायला जातो. यमुनेने त्याला अगदी रेलचेल म्हणजे मिष्ठानांचे भोजन करतो. जेवण करताना तो फक्त आपल्या बहिणीचा विचार करतो. तिचे भले कसे होईल तिची भरभराट कशी होईल हे सर्व विचार त्याच्या डोक्यात असतात. त्याच्या रोजच्या कामांचा म्हणजे आपल्याला नरकातल्या लोकांचे प्राण हरायचे असतात हे तो स्पष्ट विसरतो. यमुना त्याला औक्षण करते. यम तिला आशीर्वाद देतो. यम आणि म्हणजेच याचं प्रेमाखातर भाऊबीजेला यमद्वितीया असे देखील म्हणतात. 



हा झाला गोष्टीचा किंवा अख्यायिकेचा भाग. आजच्या दिवशी नदीत स्नान करावे असे देखील म्हणतात. यमुना नदी पावते, आपल्या भावाला नदीत स्नान करणाऱ्याचे रक्षण कर असे म्हणते. असो, गोष्टीवरून लक्षात येते की भाऊ कितीही कामात असला तरी आजचा दिवस खास बहिणीसाठी काढून बहिणीने केलेल्या गोड धोड खाण्याच्या दिवस. तीनशे पासष्ट दिवस काम केले, कामाचे पैसे मिळाले तरी एक दिवस बहिणीला, तिच्या प्रेमाला समजले तर पाहिजे ना? बहीण छोटी असली किंवा मोठी असली तरीही तिच्या औक्षणाची ताकद भावाकडे उदंड आयुष्य राहते. दिव्यातून तेज प्राप्त होते, सोन्याने भरभराट होते, तांदुळांनी प्रगतीचा वर्षाव होतो आणि मिष्ठणांनी आरोग्य आणि पोटभर भूक निस्तरते. 

असा हा बहीण - भावांचा दिवस. 

सर्व बहिणींना दंडवत नमस्कार. सर्व भावांना भरपूर प्रेम.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

वटपौर्णिमा : एक अनोखी कहाणी

Image
वटपौर्णिमा : एक अनोखी कहाणी प्रा. पवार अलोक अर्जुन अलका ते दोघेही नोकरी करत होते. कला आणि मनोज दोघांची नोकरी अत्यावश्यक सेवेमधली होती त्यामुळे दोघांनाही नोकरीवर कोरोनाची भयानक परिस्थिती असूनही जावे लागत असे. एक बाजूला रोजचे मृत्यूचे वाढते आकडे कानावर यायचे. पण यांच्या नोकरीवरची सेवा त्यांना करायलाच लागे. एके दिवशी अचानक कलाला तिच्या नवऱ्याचा फोनवरून फोन येतो की, "तुमचे अहो सिटी हॉस्पिटलमध्ये ऍडमिट झाले आहेत, त्यांना श्वास घ्यायला अतिशय प्रॉब्लेम होतोय. त्यांची कोरोना ची टेस्ट पॉझिटिव्ह आली आहे." ही बातमी ऐकूनच कलाच्या पायाखालची जमीन हलते. कलाच्या सासू आणि सासऱ्यांना दोघांनाही मधुमेहाचा त्रास होता. सासऱ्यांचं नुकतंच अटॅक येऊन गेल्यामुळे मोठं आजारपण निस्तरल होत त्यामध्ये कला आणि मनोज च होत तेवढी साठवणूक घालवली होती.  कलाला आता सर्व निर्णय एकटीलाच घ्यायचे होते. ती कामावर होती त्यामुळे तिने त्वरित तिच्या वरिष्ठांना कळवून तेथून बाहेर पडली आणि सिटी हॉस्पिटलच्या दिशेने धाव घेतली.  कोरोनाच्या परिस्थितीमुळे बाहेर न रिक्षा होती ना बस. तिचे घर जवळ असल्यामुळे ती घरून कामावर ये जा ही चालत...
Read more

नागपंचमी

Image
  नागपंचमी प्रा. पवार अलोक अर्जुन अलका हिंदू संस्कृतीला अनुसरून आपण देवतांना तर पूजतोच पण या देवतांमध्ये आपल्याला बरेचदा निसर्गातील काही ठळक ठराविक तरतुदी समोर येताना दिसतात. ज्यामध्ये शंकरासोबत नंदी, नाग, देवी सोबत सिंह, अगदी गणपती सोबत उंदीर दिसून येतो. निसर्गातील याच गोष्टींना मान देणे हे आपण या विविध सणांद्वारे शिकतो आणि शिकणेच अतिशय महत्वाचे आहे. प्रत्येक गोष्टीमागील शास्त्र समजून घेणे अतिशय महत्वाचे आहे. सर्व प्रथम आपण पारंपरिक पुराण काय सांगतात याकडे पाहू. गरुड पुराणानुसार, एका ब्राम्हणाला सात मुलं होती, सर्वांची लग्न झाली होती. श्रावण महिना आल्याने सात सुनांपैकी सहा सुना या माहेरी मार्गस्थ होतात. त्यांच्या कडे माहेरी जाण्याचे कारण म्हणजे श्रावण महिन्यातील रक्षाबंधन. भावाला भेटण्याचा दिवस. उर्वरित सून खूप उदास होऊन देव्हाऱ्यात बघते आणि प्रार्थना करते मला भाऊ असता तर मी त्याला ओवाळले असते राखी बांधली असती. देव्हाऱ्यात असलेल्या शेषनागाला ही धाव ऐकू येताच तो त्वरित सरपटत त्या स्त्रीच्या घरी ब्राम्हण वेशात येतो आणि त्या स्त्रीला राखी बांधण्यास सांगतो. भावाच्या आशेने घरी आलेल्या ...
Read more

काळभैरव जयंतीनिमित्त

Image
 काळभैरव जयंतीनिमित्त अलोक पवार साधारण महाराष्ट्रामध्ये प्रत्येक गावामध्ये काळभैरवाचे मंदिर असते. अगदी घरात म्हणले तरी हा काळभैरव प्रत्येक हिंदू माणसांच्या घरात देखील कुलदैवत म्हणून विराजमान दिसतो. कालभैरव बऱ्याचदा मंदिरांमध्ये रूढी परंपरा यांच्या मध्ये घट्ट होताना दिसतो. काही दिवसांपूर्वी स्त्रिया आणि मंदिरप्रवेश या विषयावर महाराष्ट्रात आणि केरळमध्ये पण बराच तांडव झाला, वाद झाला. या लढाई मध्ये कोण हरल कोण जिंकलं हे पाहण्यापेक्षा आपण सत्य शोधलं पाहिजे आणि त्याला अनुसरून आपले आचरण केले पाहिजे. सर्वात पहिले आपण या देवाच्या उत्पत्तीच्या काही गोष्टीं समजून घेऊ. एकदा ब्रम्हा विष्णू आणि महेश म्हणजेच भोलानाथ शंकर यांच्यामध्ये वाद झाला, विषय होता तिघांमध्ये नक्की श्रेष्ठ कोण? देवांमध्ये असा वाद होणे म्हणजे थोडे आश्चर्यच नाही. तिघांचे स्थान तसे आपल्या जागेवर इतके मोठे होते की त्याची तुलना इतरांशी होऊ शकत नव्हते. एक निर्मिती करणारा होता, एक पालन करणारा होता तर एक मोक्ष देणारा होता. मात्र हा वाद इतका विकोपाला गेला की भगवान शंकराला प्रचंड राग आला आणि त्यांनी रुद्राक्षातून काळभैरवाची निर्मिती क...
Read more